وطن‌پرستىاش به جنبش آمده ، هردو سرباز روسى را مىكشد و در نتيجه على مردان خان كه از طرف روس‌ها كماندان بروجرد بود ، او را مواخذه مىكند و چون به او ثابت مىشود كه پاى ناموس زنان در ميان بوده ، از او تمجيد مىكند . با اين وصف ميروشيكنف دانشمند روسى در سخنرانىهايى كه تحت عنوان " ايران در جنگ جهانى اول " كرده ، احساسات دوستانه لرستانيان را نسبت به سربازان روسى ستوده و رضايت كامل افراد نيروى روسيه را از لرستانيان ابراز داشته است . « 1 » واقعا وقتى كه انسان اظهارات اين دانشمند روسى را كه مسلما متكى به مدارك تاريخى است ، با آن عداوت شديد همين لرستانيان نسبت به سربازان مهاجم روسى در كنار هم مىگذارد ، متحير مىماند و نظام السلطنه با اتكا به‌همين احساسات ضد روس بود كه با آلمان‌ها پيمان اتحاد منعقد ساخت و اتفاقا لرستانيان كه خاطره جنگ‌هاى ايران و روس را فراموش نكرده بودند با طيب خاطر حاضر شدند كه در جبهه‌هاى جنگ عليه روس‌ها نبرد كنند . زيرا مىدانستند كه اين اشغالگران روسى در زمان فتحعلى شاه يك قسمت زرخيز از شمال ايران را برده‌اند ؟ براى تلافى فرصت مناسب به دست آمده ، چرا تنها از اين فرصت حداكثر استفاده را نكنند خاصه اين‌كه مبلغين آلمانى كه دولت خود را دوست صميم ايران قلمداد كرده بودند به مردم چنين حالى كرده بودند كه مىخواهند بعد از شكست قطعى روسيه آن مقدار خاك ايران را كه روس‌ها تصرف كرده و برده‌اند ، به ايران بازگردانند و برادران قفقازى ما را از دست روس‌ها خلاص نمايند . اين مژده براى لرستانيان وجدآور و روح‌افزا بود و از هر محركى محركتر ، زيرا اهل لرستان هنوز هم وقتى از جنگ‌هاى ايران و روس صحبت مىشود ، آه سردى از دل درد برآورده و به نحو رقت‌انگيز و تحسر بارى مىگويند : " اگر روس‌ها هفده شهر قفقاز ما را نمىبردند ، حالا وضع ما طور ديگر بود " و مخصوصا عوام آنها بدبختىهاى ما را فرع از دست دادن اين هفده شهر مىدانند . ولى افسوس كه در مقابل احساسات تند و ضد روسيه لرستانيان ، نظام السلطنه هدفش دوشيدن آلمان‌ها و به جيب ريختن ليره بود و با اين‌كه در قرارداد منعقده با كنت كانتيز آلمانى متعهد شده بود كه در مرحله اول چهار هزار نفر قواى چريك در بروجرد سان بدهد و پولى كه از آنها مىگرفت ، متناسب با جيره و حقوق همين عده بود . مشاراليه براى اين‌كه همه پول را خرج

--> ( 1 ) . اين قسمت از سخنرانىهاى ميروشيكنف كه مربوط به لرستان است ، در همين كتاب درج گرديد . و لذا در اين‌جا تكرار نشد .